't Mooswief

Al in de middeleeuwen kwamen boeren uit de aangrenzende dorpen naar de markt van Maastricht om er groente, fruit, bloemen en dieren te verkopen. Rond 1900 waren het echter vooral de boerinnen en tuindersvrouwen die vanuit het naastgelegen Sint Pieter met een kar vol oogst naar de Maastrichtse markt togen.

Kleding
De vrouwen droegen allemaal dezelfde klederdracht: een linnen rok, katoenen schort en hemd, daaroverheen een omslagdoek en op het hoofd een zakdoek met daarop een hoedje van stro. Aan hun voeten droegen zij vaak houten klompjes. Ook dit mooswief is gehuld in deze klassieke kledij. Met haar hardstenen armen houdt ze een groentekorf en geldbuidel vast.

Eerbetoon
Na de Tweede Wereldoorlog verdrongen marktkooplui en standwerkers uit andere delen van het land de originele mooswiever steeds meer. Om de groentevrouwen te eren, richtten enkele marktkooplieden en omwonenden een comité op voor het laten maken van een standbeeld. Architect Jef Brouwers ontwierp de fonteinkom en beeldhouwer Charles Vos maakte het standbeeld. ’t Mooswief was zijn laatste grote creatie, Vos overleed een week voor de onthulling. Zijn wens om ooit nog een moosmaan te maken, is nooit in vervulling gegaan.

Wat is er te zien?
De eerste trede van het monument is bedekt met straatkeien. De tweede is gemaakt van Naamse steen, net als de vijfhoekige fonteinkom. Brouwers koos voor een ontwerp in de vorm van de ideale vestingstad. De hoeken versierde hij met kleine bastions. In de fonteinkom staat een vijfhoekige natuurstenen sokkel met daarop het uit kalksteen gekapte Mooswief. Op de pijler zitten vijf bronzen waterspuwers die de fontein vullen. Deze spuitkoppen stellen vijf dieren voor die vroeger veel op de markt werden verhandeld: een gevild konijn, een eend, een platvis, een voorn en een duif.

Over de maker
Charles Vos (1888-1954), de ‘beeldhouwer van Maastricht’, deed werkervaring op in Atelier Cuypers & Co. van Pierre Cuypers en zijn zoon Joseph in Roermond. Ook volgde hij hier een opleiding aan de Tekenschool. Daarna studeerde hij aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen en later aan de Rijksacademie van Beeldende Kunsten in Amsterdam. In 1922 keerde hij terug naar zijn geboortestad. Hij opende een eigen atelier en gaf daarnaast les aan de Middelbare Kunstnijverheidschool en de Jan van Eyck Academie. Naast ‘t Mooswief behoren het beeld van de stadspatroon in de Sint Servaasbrug en het beeld van de Sint Servaasfontein tot zijn bekendste werken.

Leuk weetje
In 1954, op de zaterdag voor carnaval, werd ’t Mooswief door de toenmalige Stadsprins onthuld. Al snel werd het beeld uitgeroepen tot patrones van de Maastrichtse vastelaovend. Sindsdien krijgt zij ieder jaar op de zaterdag voor carnaval een groentekrans om haar schouders gehangen. Bij een andere, even oude traditie wordt op carnavalszondag om 12:11 op het Vrijthof een reusachtig mooswief van papier maché omhoog gehesen in een metershoge paal. Daar hangt ze tot middernacht op carnavalsdinsdag. Terwijl de pop naar beneden wordt getakeld en carnaval weer voorbij is, zingen duizenden vierders melancholisch het Maastrichtse volkslied.